|
|
|
|
|
|
Καλωσήρθατε στις σελίδες Βιβλίων του artissimo.gr ! 
|
|
|
Ελληνική Γλώσσα : Κλασική Μουσική : Βιβλία : Βιβλία στα Ελληνικά Μανώλης Καλομοίρης - Η ζωή μου και η τέχνη μου |
|
|
ΓΕΝΙΚΑ Συγγραφέας : Μανώλης Καλομοίρης - Εκδόσεις : Νεφέλη, 1988 - Σελίδες : 175. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Δυστυχώς, μόνον το πρώτο μέρος του βιβλίου (με τίτλο "Τα πρώτα βήματα") είναι (σχεδόν) ολοκληρωμένο. Το τμήμα αυτό καλύπτει όλα τα παιδικά, εφηβικά και νεανικά χρόνια του συνθέτη (ο Μανώλης Καλομοίρης γεννήθηκε το 1883 στη Σμύρνη) μέχρι και το 1908 με την συναυλία που έδωσε το καλοκαίρι στην Αθήνα. Τα 2 τελευταία από τα 4 χρόνια που έζησε στο Χάρκοβο - μετά την καλοκαιρινή συναυλία της Αθήνας - δυστυχώς δεν αναφέρονται καθόλου. Το δεύτερο μέρος του βιβλίου ("Ο Γυρισμός") αρχίζει όταν ο συνθέτης φεύγει από το Χάρκοβο με τη μητέρα του, τη γυναίκα του και τα 2 παιδιά τους και γυρίζει μόνιμα πια στην Αθήνα (Δεκέμβρης 1910). Δυστυχώς, όμως, το μέρος αυτό τελειώνει έπειτα από 9 μόνο δακτυλογραφημένες σελίδες - πάνω που το κείμενο αρχίζει να ξεδιπλώνει τις πρώτες δραστηριότητες του συνθέτη στην πρωτεύουσα και προδιαγράφεται μια σταθερή ροή εξελίξεων αυτό τελειώνει άδοξα. Ο Φίλιππος Τσαλαχούρης στην εισαγωγή του πιστεύει ότι το υλικό αυτό αντιπροσωπεύει περισσότερο ένα σχεδίασμα. Το τρίτο μέρος του βιβλίου ("Ελληνικόν Ωδείον") ξεκινάει με την πρώτη χρονιά ίδρυσης και λειτουργίας του Ελληνικού Ωδείου (1919-1920), αλλά και αυτό είναι πάρα πολύ μικρό. Στο κομμάτι της αυτοβιογραφίας του Μανώλη Καλομοίρη που έχει καταγραφεί υπάρχει πληθώρα αναφορών, γεγονότων, προσώπων, καταστάσεων, δυσκολιών και πολλών άλλων διηγήσεων. Δίνονται χαρακτηριστικά επεισόδια από τη ζωή του καλλιτέχνη και ζωντανοί διάλογοι, περιγραφές αλλά και όλες οι σημαντικές δραστηριότητες του. Η μνήμη του συνθέτη πραγματικά εντυπωσιάζει κάποιες φορές! Και κάποιες "φανερές" υπερβολές δίνουν μερικές φορές έμφαση στο κείμενο. Πάντως, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η όλη εικόνα που σχηματίζουμε διαβάζοντας το κείμενο είναι αυτή ενός παππού που μαζεύει γύρω του τα εγγόνια του για να τους πει την ιστορία της ζωής του : δεν θέλει να τα εντυπωσιάσει, όμως, θέλει να είναι ειλικρινής και να δώσει μια καλή εικόνα της εποχής και της ζωής του. Γενικά δεν απαιτούνται σπουδαίες μουσικές γνώσεις για την ανάγνωση του κειμένου. Πάντως, στα χωρία που περιγράφονται οι σπουδές του συνθέτη, σοβαρές γνώσεις μουσικής θα βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση. Ομως, δεν υπάρχουν ούτε "δύσκολοι" όροι, ούτε αναλύσεις. Μάλλον εκλαϊκευμένο θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το κείμενο. Ο συγγραφέας το έγραψε για να το διαβάσει ο μέσος άνθρωπος. Μέσα από το βιβλίο περνάει ένας Μανώλης Καλομοίρης συμπαθέστατος και με έντονες τάσεις αυτοκριτικής και ειλικρίνειας. Είναι μεγάλο κρίμα που η αυτοβιογραφία δεν ολοκληρώθηκε γιατί θα είχαμε μια μεγάλη ευκαιρία να μάθουμε πολύ περισσότερα για έναν από τους πιο σημαντικούς Ελληνες συνθέτες! Ο Φίλιππος Τσαλαχούρης έγραψε το εισαγωγικό σημείωμα όπου εξηγεί με συντομία τα σχετικά με το υλικό της συγγραφής και το ατελές της βιογραφίας. Υπάρχει επίσης μια πολύ μικρή εισαγωγή του ίδιου του Μανώλη Καλομοίρη στο πρώτο μέρος του βιβλίου καθώς και τμήμα με κατάλογο δισκογραφίας έργων του συνθέτη (έτους 1988). Επίσης, υπάρχουν και ενδιαφέρουσες φωτογραφίες εποχής στο τέλος του τόμου. 
ΣΤΥΛ Η γλώσσα είναι πολύ ζωντανή και πλούσια καθώς και ειλικρινής. Το βιβλίο είναι γραμμένο σε απλή δημοτική με διάφορες χαρακτηριστικές-"ζωηρές" δημοτικές εκφράσεις. Συγκινητικό το γεγονός ότι τα κείμενα γράφονται κατά τα χρόνια του πολέμου και της Κατοχής. Σε αρκετά σημεία της αυτοβιογραφίας του, ο συγγραφέας είναι αρκετά απολογητικός και αφήνει να εννοηθεί ότι οι σχέσεις του με τους έλληνες συναδέλφους καθώς και με το ελληνικό μουσικό κατεστημένο ήταν αρκετές φορές τεταμένες και ίσως αμφιλεγόμενες - και όχι μόνον εξαιτίας της έντονης τάσης του για δημοτικισμό. Ο συγγραφέας αναφέρει αρκετές προσωπικές λεπτομέρειες και προτιμήσεις και είναι ειλικρινής προσπαθώντας να κριτικάρει αυτούς που θεωρεί ότι δεν έδρασαν καλά σε συγκεκριμένες περιστάσεις αλλά και να υπερθεματίσει αυτούς που πιστεύει ότι στέκονταν στο ύψος των περιστάσεων. Παραδέχεται αρκετά λάθη του αλλά το υποκειμενικό στοιχείο είναι πάντα φανερό - άλλωστε το παραδέχεται έμμεσα πάντα και ο ίδιος ο συγγραφέας. Υπάρχει ενδιαφέρουσα περιγραφή των μελών της ευρύτερης οικογένειας του (πολλοί από τους οποίους επηρέασαν άμεσα τη ζωή και την καριέρα του) και των κοινωνικών κύκλων του συνθέτη αλλά και των συνθηκών της ζωής εκείνη τη δύσκολη εποχή. Υπάρχει εκ των υστέρων αυτοκριτική που δημιουργεί συμπάθεια και δείχνεται αρκετή μετριοπάθεια - αν όχι μετριοφροσύνη. Μοιάζει σαν ο συγγραφέας να αναγνωρίζει κάποια λάθη που έκανε μετά από χρόνια όταν τα ξαναθυμάται. Επίσης υπάρχει τίμια, ειλικρινής και ξεκάθαρη στάση απέναντι σε θέματα γλώσσας αλλά και μουσικού ιδιώματος (ο Καλομοίρης πιστεύει ότι είναι ευτύχημα που δεν ακολούθησε ένα πιο μοντέρνο ιδίωμα όπως π.χ. ο Νίκος Σκαλκώτας - οι λόγοι, όμως, αναπτύσσονται καλύτερα στο κείμενο). Κάποιες φορές ο συγγραφέας περιγράφει μόνος του περίπλοκες ψυχικές διεργασίες, αλλά και ιδέες, πιστεύω και ιδανικά, πράγμα που κάνει το βιβλίο πολύ ενδιαφέρον (και που δεν είναι πάντα συνηθισμένο στις αυτοβιογραφίες - ειδικά η αυτοκριτική και η ανάδειξη ιδιωτικών σκέψεων, ιδεών και βιωμάτων που μερικές φορές κρατιούνται σαν επτασφράγιστα μυστικά). Ενα άλλο όμορφο σημείο του βιβλίου είναι ότι όταν αναφέρεται ένας καλλιτέχνης με τον οποίο ο συνθέτης είχε επαφή, τότε, δίνεται με συντομία μία περιγραφή του, ώστε να καταλάβουμε στα γρήγορα περί τίνος πρόκειται. Αυτό βοηθάει πάρα πολύ στην κατανόηση της ροής του κείμενου, γιατί το κάνει ο ίδιος ο συγγραφέας - με τον πολύ χαρακτηριστικό του τρόπο - και δεν γίνεται, για παράδειγμα, μέσω μια παραπομπής από τον εκδότη. Ενα μεγάλο ταλέντο του συγγραφέα είναι να ανακατεύει συγκεκριμένα βιογραφικά περιστατικά μαζί με πιο μακροχρόνιες και μακρόβιες θεωρήσεις (εννοώντας δηλαδή τις δεύτερες σα σημεία που το κείμενο είναι λιγότερο λεπτομερές ή/και περιληπτικό ακόμα). Με αυτόν τον τρόπο άλλοτε το κείμενο προχωράει γοργά, ξεπερνώντας θέματα που ίσως δεν είναι σημαντικά, και άλλοτε υπάρχει μια σύντομη-πλήρης περιγραφή μιας συνάντησης του συνθέτη ή ενός περιστατικού. Πραγματικά, αυτό γίνεται με επιδέξιο και ελκυστικό τρόπο. Στο σημαντικό σημείο των μουσικών επιδράσεων από τους καθηγητές του μουσικούς και συνθέτες αλλά και από τη μουσική ζωή στον τόπο των σπουδών του (Βιέννη), ο συγγραφέας είναι ιδιαίτερα αναλυτικός και ρίχνει φως σε διάφορα σημεία, έτσι ώστε να μπορούμε να καταλάβουμε και κάποιες από τις διεργασίες που γινόντουσαν μέσα στο καλλιτεχνικό του σύμπαν. ΕΚΤΙΜΗΣΗ Το κακό με το βιβλίο είναι ότι σαν αυτοβιογραφία είναι ατελές, μια που λείπουν πολύ σημαντικά κεφάλαια από τη ζωή του ανθρώπου και συνθέτη Μανώλη Καλομοίρη, ίσως και τα πλέον ενδιαφέροντα για όποιον ήθελε να εξετάσει την ανάμειξή του στα ελληνικά μουσικά πράγματα καθώς και τη συνθετική του δραστηριότητα. Πάντως, η αυτοβιογραφία των νεανικών του χρόνων - η οποία είναι και σχετικά πλήρης - δίνει μια πολύ ενδιαφέρουσα διάσταση του πώς βλέπει τα πράγματα εκ των υστέρων με ένα σαφώς πιο έμπειρο και αναγνωριστικό μάτι το οποίο δείχνει να μη φοβάται την αυτοκριτική σε αυτή τη φάση της ζωής του. Είναι πραγματικά κρίμα που το έργο έμεινε μισοτελειωμένο. Το πλήρες τμήμα που αφορά τα νεανικά του χρόνια έχει ενδιαφέρον - ειδικά για κάποιον που έχει ήδη μελετήσει με κάποιον άλλον τρόπο τη ζωή και το έργο του Μανώλη Καλομοίρη ώστε να έχει ήδη ικανοποιητικά σημεία αναφοράς - και σίγουρα βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει τον τρόπο σκέψης του καθώς και όλο το πλήθος των καλλιτεχνικών και μη προσώπων αλλά και γεγονότων που τον επηρέασαν σε μικρότερες ηλικίες. Αρα, αν και ημιτελές, το βιβλίο αποτελεί ένα ενδιαφέρον και χρήσιμο ανάγνωσμα για το είδος του. |
|
|
|
| Βιβλία στα Ελληνικά |
| Πιέρ Σιτρόν - Μπέλα Μπάρτοκ |