|
ΓΕΝΙΚΑ
Ατιλα Τσάμπαϊ - Ο σιωπηλός έρωτας του Ζαράστρο - Ενα αναγνωστικό της όπερας - Ετος Πρωτότυπου : 2001 (Γερμανική Εκδοση) - Εκδόσεις : Εξάντας, 2006 - Μετάφραση : Θόδωρος Παρασκευόπουλος - Σελίδες : 335. 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
Αν και το πρώτο τμήμα του τίτλου του βιβλίου είναι ελαφρά παραπλανητικό, πρόκειται για μια έξοχη ανάλυση μερικών από τις πιο σπουδαίες και γνωστές όπερες του ρεπερτορίου. Καλύπτονται κυρίως οι συνθέτες Μότσαρτ και Βέρντι αλλά υπάρχουν και κείμενα για οπερατικά έργα των Τσαϊκόφσκι, Μπετόβεν, Βέμπερ, Μπιζέ, Βάγκνερ και Πουτσίνι. Πρόκειται για μια αρκετά ποικίλη θεματολογία για έναν και μόνο συγγραφέα. Το κομμάτι του προλόγου - "προς τί η όπερα ;" - καθώς και των "αγαπημένων εκτελέσεων" - στο τέλος του βιβλίου - υποβοηθά τις αναλύσεις.
Οι ενότητες των έργων προς ανάλυση ακολουθούν μια λογική παρουσίασης που μας δείχνει από την πρώτη στιγμή ότι ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά τί γράφει και μπορεί να το στηρίξει με πολλούς τρόπους, άλλους καλλιτεχνικούς, άλλους επιστημονικούς και ψυχολογικούς, άλλους ιστορικούς-πολιτικούς και άλλους αισθητικούς-υποκειμενικούς. Η ποικιλία των οπτικών γωνιών που χρησιμοποιεί ο οξύς και διαπεραστικός νους του συγγραφέα εντυπωσιάζει καθ' όλη τη διάρκεια του κειμένου.
Η μετάφραση του βιβλίου είναι έξοχη. Το κείμενο - αν και απαιτεί αρκετή συγκέντρωση σε κάποια σημεία του καθώς απαιτούνται και γνώσεις από άλλες επιστήμες εκτός της μουσικής - ρέει αβίαστα και χωρίς να το καταλάβει κανείς έχει διαβάσει ήδη αρκετές σελίδες ! Προσοχή, μια διευκρίνηση : δεν απαιτείται η άρτια γνώση ούτε καν της υπόθεσης των μελοδραμάτων που περιλαμβάνονται, γνώση όμως της υπόθεσης και του μουσικού κειμένου θα βοηθούσε ακόμη περισσότερο στην πλήρη κατανόηση της ανάλυσης (όπως είναι προφανές) ! Επίσης, δεν απαιτούνται ιδιαίτερες μουσικές γνώσεις, μια που η ανάλυση των έργων γίνεται σε υψηλότερο επίπεδο (με πολύ λίγες εξαιρέσεις).
ΣΤΥΛ
Η γλώσσα του Αττιλα Τσάμπαϊ δεν είναι ούτε περίπλοκη, ούτε απλή. Μάλλον θυμίζει ροή ορχηστρικού κειμένου : άλλοτε παίζει ένα όργανο σόλο - απλό, ευκολονόητο κείμενο - και άλλοτε περίπλοκες αντιστίξεις μας ζητούν την προσοχή - αναφορές σε ψυχολογικές διαδικασίες, σε ιστορικές ανακατατάξεις της εποχής, σε καλλιτεχνικά ρεύματα και ιδεώδη - και όλα μαζί καταλήγουν σε ένα ζηλευτό κείμενο που δίνει πολύ περισσότερα από αυτά που ζητάει. Ο συγγραφέας εμφανίζεται πολύ διαβασμένος ακόμη και όσον αφορά τις ιστορικές απόψεις μουσικολόγων που αφορούν τα συγκεκριμένα έργα καθώς και την πορεία τους στο χρόνο.
Ο υποκειμενισμός στις απόψεις του Αττιλα Τσάμπαϊ είναι υπαρκτός (χωρίς αυτό να δυναστεύει το κείμενο) αν και τα βασικά του επιχειρήματα γενικά στηρίζονται σε καθολικά ευρείες αποδοχές. Αποκλίσεις από το κύριο ρεύμα των μουσικολογικών-αναλυτικών απόψεων που αφορούν τις συγκεκριμένες όπερες είναι συχνές και έρχονται πάντα να πλουτίσουν το θησαυροφυλάκιο που διατηρούμε όλοι με απόψεις που θα μας βοηθήσουν να πάμε λίγα βήματα παρακάτω στην κατανόηση της τέχνης.
Η γραφή είναι αρκετά εντυπωσιακή, πλούσια σε ευρήματα και καλοστημένες φράσεις και, κυρίως, ... έξυπνη. Το υπερβολικά - μέχρι κούρασης - λεπτομερές είναι σπάνιο, και, όταν πρέπει, αρκετά τμήματα της όπερας καλύπτονται συνοπτικά ώστε οι προβολείς να πέσουν σε πιο κρίσιμα ζητήματα της πλοκής. Συνήθως - αλλά όχι πάντα - η ανάλυση μιας όπερας γίνεται κατά πρόσωπα αρχίζοντας από τους πρωταγωνιστές. Ο τελικός στόχος είναι να συνδυαστούν πετυχημένα σκέψεις, γεγονότα και αντιλήψεις που βλέπουν το κείμενο των έργων από διαφορετικές οπτικές γωνίες : όσο περισσότερες, τόσο καλύτερα. Ως αποτέλεσμα, το κείμενο του βιβλίου κατακλύζεται από ενδιαφέρουσες πληροφορίες.
ΕΚΤΙΜΗΣΗ 
Το βιβλίο δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο και διαβάζεται άνετα και ευχάριστα αν και θέλει κάποια αυτοσυγκέντρωση λόγω του αφηρημένου στυλ ανάπτυξης που αναγκαστικά υιοθετείται. Καλύπτονται αρκετές από τις δημοφιλείς όπερες του ρεπερτορίου και στο κείμενο δίνονται πολλές πληροφορίες αλλά και απόψεις - τεκμηριωμένες και "δεμένες" ακόμη και οι πλέον υποκειμενικές - οι οποίες δείχνουν ότι ο συγγραφέας κατέχει καλά το θέμα και έχει διάθεση να μας ανοίξει την πόρτα στις βαθύτερες διαδικασίες αξιολόγησης του μελοδραματικού υλικού που προσπαθεί - επιτυχημένα - να εξερευνήσει.
Αρα, από όποια άποψη και να το δούμε, το βιβλίο είναι ένας πραγματικός θησαυρός για όποιον θέλει να μπει ακόμη περισσότερο στην ουσία της υπόθεσης και των προσώπων ενός σημαντικού αριθμού από τις σπουδαιότερες όπερες που έχουν γραφτεί και παίζονται τακτικά στις λυρικές σκηνές ολόκληρου του κόσμου. Πραγματικά πολύ χρήσιμο βιβλίο για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα στοιχεία για όλες αυτές τις όπερες και την ιστορία τους !
|
